ایام عزاداری اباعبدالله فرا رسیده است. دوستداران اهلبیت سعی میکنند در این ایام با روشهای مختلف عشق و ارادتشان به این خاندان را نشان دهند.
شرکت در عزاداریها، برپایی مراسم در خانه یا محل کار، سیاه پوشیدن و سیاهپوش کردن منازل و کوچهها، دادن نذری و… ازجمله کارهایی است که مردم برای نشان دادن محبتشان به این خاندان انجام میدهند. ولی گاهی کارهایی انجام میشود که توسط یک عزادار حسینی، نباید صورت بگیرد. یک محب و شیعه واقعی سعی میکند مسیری را طی کند که خدا و ائمه از آن راضی هستند. در این نوشته بعضی از کارهایی را که یک هیئتی و عزادار واقعی نباید انجام دهد، بررسی میکنیم.
اگر قصد برپایی تکیه یا چادری برای پخش نذری یا چای در شبهای محرم را دارید، حتما قبل از اقدام، از اهالی محل و صاحبان خانهها یا مغازهای که میخواهید خیمهتان را آنجا برپا کنید، اجازه بگیرید و رضایتشان را کسب کنید. درست است که کوچه و خیابان مکانی عمومی است اما اگر مزاحم رفتوآمد کسبه و اهالی محل شود، حقالناس است. قطعا شما نمیخواهید ثواب یک کار مستحب را با انجام کاری حرام که مزاحمت برای دیگران است، از دست بدهید.
اگر بهعنوان نذری شربت یا چای میدهید، حتما کنار خیمهتان، چند سطل بزرگ آشغال نیز بگذارید تا عزاداران لیوانهای مصرفشدهشان را درون سطل بیندازند. حواستان به سطلها باشد و هروقت دیدید تا نیمه پر شده، محتویاتشان را خالی کنید. این کار باعث میشود خیابانها و کوچهها کمتر کثیف شوند و ظروف یکبار مصرف سطح شهر را آلوده و نازیبا نکنند.
اگر بهعنوان نذری، غذا میدهید نیز میتوانید در فواصلی از محل پخش غذا، سطل یا حتی جعبههای خالی میوه بگذارید. اکثر مردم اگر سطل یا مکانی برای جمعآوری آشغالهایشان ببینند، سعی میکنند نظافت شهر را رعایت کنند و زبالههایشان را در محلهای تعیینشده بریزند. یادتان باشد که قرار دادن سطل یک مسئله است و خالی کردن و جلوگیری از جمع شدن زبالهها، مسئلهای دیگر.
شب یازدهم محرم یا شامغریبان، عدهای از هموطنان رسم دارند به یاد غربت خانواده امام حسین(ع) شمع روشن کنند. بعضی از حسینیهها و مساجد، چند سالی است که در شب شامغریبان محلی را برای روشن کردن شمع اختصاص میدهند. این کار باعث میشود همه جای خیابان و مسجد از شمع و پارافین کثیف نشود و خادم مسجد یا مسئولین نظافت محوطه، برای تمیز کردن به سختی نیفتند.
شما هم اگر اهل روشنکردن شمع هستید، حواستان به این نکته باشد. تمیز کردن محل روشن کردن شمع و جمعکردن باقیمانده شمعهای سوخته و کبریتهای آتشگرفته، بهعهده خود شماست. اینکه بهخاطر یک رسم که حتی استحبابی نیز در متون دینی برایش نیامده، زحمت رفتگران شهر یا مسئولین نظافت هیئتها زیاد شود، از عزادار اباعبدالله نباید سر بزند. اگر میتوانید، تا انتهای خاموش شدن شمع در کنارش بمانید. همه شمعها و کبریتهای مصرفی را جمع کنید و در سطل آشغال بریزید. محل اتصال پارافین شمع با زمین را نیز تمیز کنید. اگرهم میخواهید شمعی روشن کنید و نمیتوانید تا تمامشدنش صبر کنید، در جاهایی که برای این کار معین شده است و آدمهای دیگر نیز آنجا شمع روشن کردهاند، شمعتان را روشن کنید.
در جایی که سیم برق یا وسیلهای وجود دارد که ممکن است آتش بگیرد، یا کنار دیوار که ممکن است سیاه و کثیف شود، شمع روشن نکنید.
شمعها را روشن رها نکنید. علاوه بر مسئله تمیزی، ممکن است شمع روشن رهاشده، باعث آتش گرفتن اشیای نزدیکش یا حتی چادر یا لباس عابران پیاده شود.
اگر هیئت و مراسم برگزار میکنید، هرشب قرائت صفحهای از قرآن را جزو برنامههایتان قرار دهید. اگر قرائت جمعی باشد، مثلا بین عزاداران قرآن پخش شود و همگی با قاری، آیات را بخوانند، خیلی بهتر است. فراموش نکنید که علت اصلی قیام امامحسین(ع)، زنده نگهداشتن قرآن و دین اسلام بوده است، پس قرآن باید در مراسم عزاداری ما جایگاه ویژهای داشته باشد.
بعضی از شبها، ممکن است ساعت پایان هیئت و مراسم دیرتر از نیمهشب شود. موقع خداحافظی با دوستانتان، اگر در کوچه یا جلوی منزل و منطقه مسکونی هستید، حواستان به همسایههاباشد چون قطعا عدهای از آنها خواب هستند. با صدای بلند صحبت و خداحافظی نکنید. اینکه عزاداری شما طولانی شده، نباید موجب اذیت و بدخوابی باقی مردم شود. زمان حرکت در کوچهها و خیابانها و نیز موقع پارک کردن ماشین یادتان باشد شما عزادار امامحسین علیهالسلام هستید و نباید با رفتارتان بقیه را اذیت کنید. برعکس باید در این شبها بیشتر از زمانهای دیگر مراقب حقالناس و رعایت حقوق دیگران باشید.
اگر در آپارتمان زندگی میکنید، موقع رسیدن به خانه و در راهپله یا آسانسور، یاد همسایهها باشید که سروصدا موجب بیدار شدن یا اذیت آنها در نیمهشب و زمان استراحت نشود. آرام راه بروید و صحبت کنید. حتی اگر همسایههایتان در شبهای قبل سروصدا کرده یا مهمانی پرسروصدا گرفته بودند و مزاحم خواب و استراحتتان شده بودند، شما رعایت کنید. قرار نیست هرکس کار اشتباهی کرد ما نیز همان کار اشتباه را انجام دهیم. مدام بهخودتان یادآوری کنید که شما عزادار و سیاهپوش حسین علیهالسلام هستید و باید سعی کنید رفتار و حرکاتتان نیز مانند ایشان باشد.
* حضرت علی(ع) در وصیتنامهشان میفرمایند: از خدا بترسید درباره همسایگانتان که رسول خدا(ص) درباره آنان سفارش کرده و پیوسته درباره آنان توصیه میفرمودند، به اندازهای که ما گمان کردیم برای همسایگان از همسایه خود ارث قرار میدهد و حرمت آنان به حدی است که سهمی در مالشان برای همسایه تعیین کرده!
اگر در ماشینتان ضبط روشن میکنید و دوست دارید در این ایام، مداحی و سینهزنی گوش دهید، سعی کنید صدای آن را خیلی بلند نکنید. صدای ضبط را به اندازه گوشدادن خودتان در ماشین زیاد کنید تا مزاحم بقیه افراد در ماشینها نشوید؛ مخصوصا شبها و در خیابانهای مسکونی و کوچهها که صدای زیاد و بلند ضبط باعث شکستن سکوت شب و بیدار شدن مردم میشود. باز هم این نکته را یادآوری میکنم که شما عزادار اباعبدالله هستید و نباید کارها و حرکاتتان باعث اذیت و آزار دیگران شود.
بعضی از مجالس و هیئتها، صدای روضه و مداحیشان را خیلی بلند میکنند که باعث اذیت همسایگان میشود. اگر برگزارکننده مجلسی هستید، سعی کنید صدای بلندگوها را در حد شنیدن در داخل منزل یا محل هیئت بلند کنید. اگر هیئت شلوغی دارید و مجبورید در کوچه نیز بلندگو نصب کنید، روز قبل از شروع مراسم، با همسایهها صحبت کنید و آنها را در جریان بگذارید و حلالیت بطلبید. سعی کنید مجلستان قبل از نیمهشب تمام شود تا صدای زیاد، مزاحم خواب و استراحت همسایگان نشود؛ مخصوصا اگر نزدیک هیئت شما بیمارستان و مراکز درمانی شبانهروزی هست، حتما مراقب این موضوع باشید.
اگر شما صاحب هیئت یا مراسم عزاداری هستید، خیلی مراقب اعمال و رفتارتان باشید. مردم از شما بهعنوان برگزارکننده مجلس عزای حسینی الگوبرداری میکنند. در برخورد با عزاداران گزینشی برخورد نکنید.همه مراجعهکنندگان را محب و دوستدار اهلبیت ببینید و تفاوتی بین فقیر و غنی، کوچک و بزرگ مذهبی و غیر مذهبی و… در برخورد با عزاداران قائل نشوید و با همه، رفتار یکسانی داشته باشید. فراموش نکنید همه برای امام حسین(ع) آمدهاند و تبعیض بین مردم، باعث کدورت و رنجش اکثریت خواهد شد.
بعضی از شبها، مخصوصا شبهای نهم و دهم، هیئت و مراسم عزاداری طولانیتر از شبهای دیگر میشود و عزاداران نیز دیرتر به منزل و محل استراحتشان میرسند. این شبها حواستان به نماز صبحتان باشد. نماز خواندن واجب است. مراقب باشید بهخاطر عمل مستحب عزاداری، نمازتان قضا نشود. میتوانید چند ساعت و موبایل را کوک کنید. از دوستانتان بخواهید موقع اذان به موبایلتان زنگ بزنند. یا اگر بعد از نماز امکان خوابیدن دارید و تا اذان صبح زمان کمی مانده، بیدار بمانید و بعد از خواندن نماز بخوابید. امام حسین علیهالسلام در روز عاشورا، یکی از علل قیامشان را برپایی نماز ذکر کردند. اگر عزادار و شیعه واقعی امام هستیم، باید مراقب نمازمان باشیم.
این مطلب در تاریخ سوم مهر ۹۶ در روزنامه همشهری چاپ شده است.
