روز نهم ذیحجه، روز عرفه نام دارد که حاجیان در مکه، باید به صحرای عرفات بروند.
امامحسین علیهالسلام پیش از حرکت به سمت کربلا، در روز عرفه و در صحرای عرفات مناجاتی با خدا داشتهاند که آن مناجات و دعا به نام دعای عرفه از منابع موثق و متعددی نقل شده و در کتب ادعیه آمده است. مستحب است روز عرفه در صحرای عرفات یا هر مکان دیگر، این دعا خوانده شود. شیعیان چه در صحرای عرفات باشند چه در صحن و سرای حسینی و چه هر مکان دیگری، با خواندن این دعا، پروردگارشان را عاشقانه صدا میکنند و با او صحبت میکنند. اگر تصمیم به شرکت در این مراسم دارید، توصیه میکنیم این یادداشت را بخوانیدامسال روز عرفه در ایران، پنجشنبه نهم شهریور است. اگر قصد رفتن به عتبات را دارید، فراموش نکنید در عراق جمعه، دهم شهریور عرفه است.
- کجا برویم؟
در روایات نقل شده از ائمه، خواندن دعا در جمع سفارش شده است. اگر امکانش را دارید، بهتر است برای خواندن دعای عرفه، در مراسم عمومی شرکت کنید. در بیشتر شهرها، مراسم دعای عرفه در مساجد بزرگ، امامزادهها و حسینیهها برگزار میشود. اگر در شهرهای مرکز استان ساکن هستید، شبکه استانی تلویزیون، قطعا روز قبل، مکانهای معروفی که مراسم دعا در آنها برگزار میشود را اعلام میکند. با گشتی در اینترنت و شبکههای اجتماعی و جستوجوی نام شهرتان، قطعا به اطلاعاتی درباره مکانهایی که این مراسم برگزار میشود، میرسید. در سطح شهر نیز اگر دقت کنید، از چند روز قبل بنر و اطلاعیه مراسم دعای عرفه را خواهید دید. اگر به هر دلیلی، امکان رفتن به مراسم را ندارید، میتوانید از شبکههای مختلف تلویزیون، مراسم را ببینید. هرسال مراسم عرفه پخش مستقیم از حرم امامرضا(ع)، دانشگاه تهران و چند مکان معروف دیگر توسط شبکههای تلویزیون پوشش داده میشود. بعضی از هیئتها و مکانهای برگزاری دعا چندسالی است مراسم را در سایتشان بهصورت زنده پخش میکنند. اگر اینترنت پرسرعت دارید، میتوانید از این طریق نیز دعایعرفه را بخوانید.
- چه کارهایی باید انجام دهیم؟
مهمترین اعمال روز عرفه، همان خواندن دعای عرفه است. در مفاتیح و کتب ادعیه اعمال دیگری نیز برای این روز، گفته شده است که میتوانید آنها را نیز انجام دهید.
بهتر است نزدیک ظهر، غسل کنید؛ غسل مستحبی به نیت روز عرفه. هرچه غسل نزدیک ظهر باشد، بهتر است ولی اگر تا ظهر نتوانستید، تا قبل از غروب هم میتوانید غسل را انجام دهید.
زیارت امامحسین(ع) نیز از مستحبات روز عرفه است. اگر توفیق زیارت از نزدیک و رفتن به کربلا را نداشتید، ناراحت نباشید. در مفاتیح، قسمت زیارات امام حسین علیهالسلام، زیارت امام حسین(ع) در روز عرفه را پیدا کنید. زیارتی است ۲صفحهای که قبل از شروع دعای عرفه میتوانید آن را بخوانید. انشاءالله ثواب زیارت امام در این روز نیز، برایتان نوشته خواهد شد.
مستحب است نماز ظهر و عصر روز عرفه، زیر آسمان خوانده شود. میتوانید در حیاط مساجد یا امامزادهها زیراندازی پهن کنید و نمازتان را بخوانید. بعد از نماز عصر نیز، مستحب است نمازی ۲رکعتی بخوانید؛رکعت اول بعد از حمد، سوره توحید و رکعت دوم سوره کافرون. در کتب ادعیه آمده است که بعد از این نماز به درگاه خدا توبه و استغفار کنید تا گناهانتان آمرزیده شود.
روزه نیز از مستحبات روز عرفه است ولی برای کسی که ضعف نکند و بتواند با وجود روزهبودن، دعای عرفه را نیز بخواند؛یعنی خواندن و بهجاآوردن دعای عرفه، ثوابش از روزه گرفتن در روز عرفه بیشتر است. اگر گمان دارید با گرفتن روزه، ممکن است توان دعاخواندن با نشاط را نداشته باشید، روزه را فراموش کنید!
بهتر است دعای عرفه زیر آسمان خوانده شود. اگر مکانی که برای مراسم میروید حیاط یا محوطه بدون سقفی دارد که امکان و اجازه نشستن در آنجا وجود دارد، بهتر است در آن مکان بنشینید. زیرانداز حتما با خودتان داشته باشید، چون عموما حیاطها مفروش نیستند و ممکن است مجبور باشید روی زمین یا چمن بنشینید. دعا در هرحالتی قبول است ولی اگر رو به قبله نشسته و دستهایتان رو به آسمان باشد، حالت کامل دعا را رعایت کردهاید.
- چه چیزهایی ببریم؟
مفاتیح نخستین چیزی است که برای این مراسم احتیاج دارید. حتما کتاب مفاتیح یا کتب کوچکی که دعای عرفه را دارد، با خود داشته باشید. اگر عربی بلد نیستید، سعی کنید مفاتیحی که ترجمه فارسی دارد، با خود ببرید تا به ترجمه فارسی دعا نیز نگاه کنید و «بدانید معنای جملاتی که به درگاه الهی میخوانید چیست. اگر دنبال یک ترجمه روان و خوب از دعای عرفه هستید، میتوانید کتاب «شکوای سبز۱»را تهیه کنید. سیدمهدی شجاعی ۳دعای ندبه، شعبانیه و عرفه را در این کتاب با زبان و قلم روانش ترجمه کرده است.
اگر میخواهید از اپلیکیشن مفاتیح موجود در تلفن همراهتان یا از متن دعا در سایتها استفاده کنید، توصیه میکنیم حتما پاوربانک یا شارژر موبایلتان را نیز به همراه ببرید. ممکن است شارژ تلفنتان تمام شود و علاوه بر نصفهماندن دعایتان، برای تماسهای ضروری مثل تماس با همراهانتان نیز به مشکل بربخورید.
زیرانداز فراموش نشود؛ خصوصا اگر به مکانهای معروف و پرجمعیت میروید، حتما حصیر، گلیم، روفرشی یا هر زیراندازی؛که بتوانید چند ساعت روی آن بنشینید، با خود ببرید. اگر میتوانید،زیرانداز بزرگتری به همراه داشته باشید و کسانی که فراموش کردهاند وسیلهای با خود به همراه آورند را دعوت به نشستن کنار خودتان کنید.
اگر از قبل اذان حرکت میکنید، مهر نیز برای خواندن نماز به همراه داشته باشید. ممکن است به هر دلیلی مهری برای نمازخواندن پیدا نکنید. یا حتی کسی نماز نخوانده باشد و احتیاج به مهر داشته باشد.
اگر روزه نمیگیرید یک بطری آب و کمی تنقلات با خود به همراه داشته باشید. ممکن است در طول دعا، گرسنه یا تشنه شوید و حواستان از خواندن دعا پرت شود. میتوانید چند عدد خرما نیز به همراه داشته باشید و اگر دعا تا نزدیک غروب و اذان مغرب طول کشید، با تعارف خرما به افراد روزهدار، در ثواب روزه آنها سهیم شوید.
- برای بچهها
اگر تصمیم دارید فرزندانتان را نیز با خود به مراسم ببرید، چند نکته را باید رعایت کنید تا هم کودک اذیت نشود، هم خودتان و هم افرادی که کنارتان نشستهاند. اگر کودک خردسال دارید، حتما جایی برای نشستن انتخاب کنید که سایه باشد تا آفتاب و گرما اذیتش نکند.
پوشک، شیشه شیر، یکدست لباس و شلوار حتما همراه داشته باشید. اگر فرزندتان خردسال است، در محیطهای باز بنشینید تا محوطه بیشتری در اختیار داشته باشید. قطعا کودک شما در چند ساعت مراسم، احتیاج به بازیکردن دارد، پس چند اسباببازی که سرگرمش میکند با خودتان بردارید. مداد رنگی و دفتر نقاشی نیز میتواند سرگرمی خوبی برای بچهها باشد. چند کتاب قصه نیز با خود همراه داشته باشید. اگر فرزندتان ناآرامی کرد، میتوانید دقایقی کتاب دعا را کنار بگذارید و برای فرزندتان کتاب بخوانید. مطمئن باشید، ثواب دعایتان کم نمیشود.
اگر نمیخواهید وسط مراسم مجبور به پیداکردن مغازه و خرید باشید، خوراکی و آب آشامیدنی را نیز فراموش نکنید. هوا گرم است و قطعا بچهها تشنه میشوند. میتوانید از مقدار احتیاج کودکتان خوراکی بیشتری ببرید تا به کودکان اطرافتان هم بدهید. این کار باعث میشود فرزند شما با مفهوم انفاق و مهربانی با دیگران آشنا شود.
یک پتوی مسافرتی یا متکای کوچک هم همراه داشته باشید، احتمال اینکه فرزندتان خسته شود و بخوابد، بسیار زیاد است. زیرانداز را هم فراموش نکنید. حتما یک دست لباس با خود داشته باشید. ممکن است لباس فرزندتان کثیف شود یا اگر حوض آب در محوطه باشد، آببازی کند و احتیاج به تعویض لباس پیدا کنید.
برای اینکه خاطره خوبی از چنین مراسمی در ذهن فرزندتان بماند، بهتر است جایی بروید که فضای باز بیشتری داشته باشد و امکان بازیکردن برای بچهها فراهم باشد و مزاحم دعاخواندن بقیه افراد هم نشوند.
- چه ساعتی برویم؟
بیشتر مراسم دعای عرفه بعد از نماز ظهر و عصر شروع میشوند تا غروب آفتاب. میتوانید از قبل از اذان ظهر به محل مراسم بروید و نمازتان را نیز همانجا بخوانید. نماز مستحبی و زیارت امام حسین(ع) در روز عرفه را بخوانید تا مراسم دعا شروع شود. اصولا از حدود ساعت ۲ مراسم را شروع میکنند و حدود ساعت ۴ نوبت به دعای عرفه میرسد. البته با توجه به شهری که در آن هستید و ساعت غروب خورشید، ساعت شروع مراسم ممکن است تفاوت کند. بهتر است از روز قبل، ساعت شروع مراسم را پیگیری کنید.
این مطلب در تاریخ هشت شهریور ۹۶ در روزنامه همشهری منتشر شده است
