لطم‌؛ مراسم عزاداری زنان عرب

مراسمِ عزاداری در شهرها و فرهنگ‌های مختلف، مدل و آئین خاص خود را دارد. مثلا مردم شهر یزد، ظهر عاشورا مراسم نخل برداری دارند، مردم زنجان در هشتم ماه محرم همگی در مسجد جامع این شهر جمع می‌شوند و در یک دسته بزرگ در خیابان اصلی شهر حرکت می‌کنند؛ یا مراسم شمع به دستان مردم تبریز، یا مشعل‌گردانی اعراب، یا مراسم خاصِ مردم بیجار و خرم‌آباد، همگی نمونه‌هایی از مراسم خاص عزاداری سیدالشهدا هستند.

عزاداری زنان عرب نیز تعاریف مخصوص خود را دارد که بدان “لطم” می‌گویند. لطم در لغتنامه دهخدا به معانی طپانچه زدن، بر رخسار و اندام زدن، سیلی زدن، پنجه بر روی زدن آمده است.

مراسم لطم‏ تنها مختص دهه‏‌ی عاشورا و عزاداری‌های مذهبی نیست و اعراب در سوگواری و عزاداری‏‌های غیرمذهبی و عمومی نیز مراسم لطم را اجرا می‌کنند و تنها تفاوت آن، در مضمون و نوحه و مرثیه‌ایست که خوانده می‌شود.

مراسم لطم بدین‌گونه است که همه‌ی زنان حاضر در مجلس بلند می‌شوند و به صورت دایره‌وار کنار هم می‌ایستند، به این کار “ثکیله” می‌گویند، اگر مجلس غیرعمومی و زنانه باشد همگی روسری و حجاب خود را در می‌آورند، “ملا” که همان مداح مجلس است شروع به نوحه‌خوانی می‌کند و زنان به سمت راست خود شروع به حرکت می‌کنند و با برداشتن یک قدم سر و نیم تنه خود را به سمت پائین دایره می‌آورند و خم می‌شوند و موهایشان به سمت پائین پریشان می‌شود و سپس سر و نیم تنه به بالا می‌رود و قدم دیگری به سمت راست برداشته می‌شود؛ به این پریشان شدن موها “نفحی” می‌گویند.
هنگام خم شدن به سمت پائین انگشتان هر دو دست را در حرکاتی پشت‌سرهم و مکرر به پیشانی می‌زنند که به این حرکت “جولی” می‌گویند، گاهی اوقات هنگام لطم بر پیشانی، بدن یک بار به‏ طرف راست و یک بار به چپ برمی‏‌گردند.

زنان مسن و آنهایی که توانایی چرخیدن و اجرا کردن مراسم نفحی را ندارند، در بیرون از دایره می‌ایستند و مراسم “جولی” و سینه‌زنی را انجام می‌دهند.
بعضی از زنان برای این مراسم لباس خاصی می پوشند که شبیه یک عبای گیپورمانند است و به آن “هاش‌می” می‌گویند.

نوع خواندن اشعار عربی ملا، مانند مداحان ایرانی سبک و ریتم‌های خاصی دارد،مثل هوسه و فزاعیه؛ گاهی اوقات ملا چند بیت را تکرار می‌کند و زنان نیز با صوت آحا، آحا که معادل همان واویلا فارسی است، و کوبیدن بر سرو شانه‌هایشان او را همراهی می‌کنند و جمله را تکرار می‌کنند.تقریبا چهار بیت مصیبت‏ چهار بار خوانده می‏‌شود و جمعیت هربار بیت نوحه را تکرار می‏‌کنند. بیت آخر نام امام حسین(علیه‌السلام) آورده می‌شود و  جمعیت همان‏طور که بر سر می‌‏زنند، به‏ طرف بالا می‏‌پرند و این بیت را بارها تکرار می‏کنند.
مراسم با تکرار نام امام حسین علیه‌السلام و جمله “ابد‌والله ماننس حسینا” تمام می‌شود.

هرسال در دهه اول محرم این مراسم در حسینیه‌ی نجفی‌های تهران(حیدریه نجفی ها) در خیابان ایران و حسینیه کربلائی‌ها در چهارراه گلوبندک برگزار می‌شود و بانوان و خانم‌های علاقمند به دیدن این برنامه، میتوانند در این مراسم شرکت کنند.

این مطلب برای زنان‌پرس نوشته شده است.
بازنشر این مطلب: باشگاه خبرنگاران، شفاف،

20 دیدگاه برای “لطم‌؛ مراسم عزاداری زنان عرب”

    1. چرا؟
      خودت دیدی؟ چون من نتونستم توی متن خیلی خوب فضاسازی کنم شاید.
      بعد مثلا لطم زنی عرب‌های ایران با عرب‌های عراق یا لبنان یک کم فرق داره.مثلا خوزستانی‌ها یک‌مقدار حرکت‌هاشون و تکون‌های بدنشون زیاده و من خودم از این خوشم نمییاد ولی برای عراقی ها را دوست دارم، مخصوصا حزن و سوزی که تو عزاداریشون هست و اینکه بالاخره رسم عرب‌هاست و عزاداری آن موقع اهل حرم هم تا حدودی همین شکلیبوده. توی زیارت ناحیه مقدسه هم آمده “لاطمات الوجوه”

      پاسخ

  4. با سلام
    به وبلاگ حامیان دولت ولایی نیز سر بزنید. مطالب ما را با دقت بخوانید و نظر دهید. در صورت تمایل به همکاری و حمایت سایبری از گفتمان دولت ولایت شناس، به ما اطلاع دهید. به امید پیروزی حق بر باطل

    پاسخ
  7. بازتاب: وبگاه لینک‌زن » حی علی العزاء

  8. به نظر من مراسمشون واقعا سبک و جلفه . منظورم مراسمی که خانمها روسریشونو بر می دارند و با موهاشون اون حرکات وقیحو انجام میدنه. بیشتر شبیه خودنماییه تا عزاداری . کلا به نظرم عربها بدون فکر خیلی از رسم هاشونو حفظ کردن مثل مراسم ۷ لباس در شب پاتختی که هیچ ربطی به اسلام نداره. این مراسم عزاداری هم از همون نوعه و هیچ شان و منزلتی توش نیست. البته مراسمی که خانومها با چادر برگزار می کنند خوب است و قابل قبول

    پاسخ

  9. ما چند سال اهواز زندگی می کردیم و به این دلیل نصف خاطرات کودکی من از زنان عرب و همین مراسماشونه!! لذتی که از لطم می برم غیرقابل وصفه؛ هم برام بار نوستالژیک داره و هم تا مغز استخونم شیون این مراسم رو می فهمه و باهاش می سوزه

    پاسخ

    1. اطلاعاتی که من از دوستانِ عربم بدست آوردم براتون:
      در مراسم خاکسپاری و تشییع جنازه اصلا خانمها نمی‌روند و فقط آقایون میروند ( چه عربهای ایران چه عربهای عراق و عربستان؛ چه سنی و چه شیعه، این رسم را دارند. )
      دوستان اهوازیم گفتن: هفت مدل غذا برای پذیرایی باید روی سفره باشه و برای شرکت در مراسم فاتحه یک مبلغی را باید پرداخت کنند که فشار زیادی بر خانواده مرحوم وارد نشود
      دوست عراقیم هم گفت : مراسم سوم و هفتم و چهلم داریم مثل ایرانی ها. تا چهلم هم، هر شبِ جمعه تو خونه مان مراسم(ختم) میگیریم و قران میخونیم و اسم این مراسم هم (عاده) هست. تو ماه رمضان هم برای مرده ای که تو سال گذشته فوت کرده یه مراسم میگیرند ظاهرا به اسم (وحشه)
      اسم مراسمات را شاید من درست تو ذهنم نمونده و اشتباه دیکته ای داشته باشه.

      پاسخ

  13. سلام.من عرب اهوازم و تا حالا ندیدم که زنها ی عرب مو هاشون رو لخت کنن.اگر هم کنن مطمئنا مردی نمیبینه.برعکس لر ها تو ی خیابون شروع میکنن به کندن موها و خودشون رو نشکون میگیرن.

    پاسخ

    1. سلام علیکم
      شما در جائی از متن مشاهده کردید که من نوشته باشم در انظار عمومی مراسم لطم برگزار میشه؟
      قطعا مجالس زنانه فقط این مراسم برگزار میشود.
      درباره مطلبی که از هموطن‌های لرمان نوشتید، اطلاعی ندارم و امیدوارم این جمله‌تان تحت دعواهای عرب و فارس نبوده باشد.

      پاسخ

  14. البته من در جواب به یکی از کامنت ها این نظر رو دادم.حرف من در مورد لر دیده هامه البته بیشتر دوست های من لر و بختیاری هستند که به هر حال به اعراب توهین میکنند ولی من دیگه عادت کردم و توهینشون رو از روی بی عقلی میدونم.لر ها این رسم مو کندن در خیابان رو دارن و در عروسی هم تا جایی که من دیدم زن ها تقریبا بدون حجاب با مرد ها رقص لری رو انجام میدن اون هم در انظار عمومی.باز هم تاکید میکنم این ها دیده های من است و ممکن است همه این رسم رو نداشته باشند.

    پاسخ

    1. پائین هر نظری که بقیه دادن یه کلمه “پاسخ دادن” هست، اگه روی آن کلیک کنید، نظرتان در پاسخ به همان شخص نمایش داده میشه و براش ایمیل فرستاده میشه و متوجه جواب شما میشه. شما نظرتون رو مستقلا نوشته بودید و من فکر کردم خطابش به من است.
      یکی از دعاهای من خیلی وقتا این بوده که این جاهلیت تنفر بعضی از عربها و فارس ها از هم از بین بره.
      شما بزرگوارید

      پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *