در آخر یادداشت هم از قول ائمه بزرگوار قسم میدادند که آن یادداشت را در ۵ یا ۱۰ کتاب دیگر بنویسیم و متذکر میشدند که اگر این کار را انجام بدهیم حتما خبر خوشی به ما میرسد و اگر آن را تکرار نکنیم، خبر بد و بلایی گریبانگیر ما خواهد شد. اما این روزها پخش نسخه اینترنتی و مجازی همین مضامین را در شبکههای اجتماعی شاهد هستیم؛ البته اینگونه پیامها بیشتر مختص شبکههای اجتماعی موبایلی است که کاربران آن را قشر زیادی از مردم تشکیل میدهند. شما در برخورد با این پیامها چه عکسالعملی نشان میدهید؟ آیا با خودتان میاندیشید که این پیام چرا و چگونه و با چه اهدافی ممکن است به شما رسیده باشد یا اینکه فورا احساسات شما غلیان میکند و گزینه کپی و ارسال را انتخاب میکنید؟
- تو رأی بده به نفع من
مطمئنا اگر شما حتی یکروز کاربر یکی از شبکهها و گروههای اجتماعی موبایلی باشید، پیام رایگیری گوگل برای تغییر نام خلیجفارس برایتان آمده و از شما خواسته شده به لینکی بروید و به نام خلیجفارس در برابر خلیج عربی رأی بدهید. متأسفانه اکثر کاربران تحتتأثیر جملاتی قرار میگیرند که احساسات ملی را نشانه گرفته است. به همین دلیل علاوه بر رأی دادن در سایت مذکور، لینک آن را برای سایر دوستان خود هم میفرستند تا آنها هم به خلیجفارس رأی دهند و از اعراب در این رایگیری عقب نمانند. درصورتی که نمیدانند گوگل اگر بخواهد رایگیری انجام دهد یا در سایت خودش آن را قرار میدهد یا خبر یا لینکی از آن را در سایت خود میگذارد.
پشت پرده
طبق بررسیها این سایت توسط یک جوان غیرایرانی ایجاد شده و هدفی جز کسب درآمد از این راه نداشته است. هرکدام از ما با کلیک کردن روی این لینک و رأی دادن در آن سایت، به بالا رفتن رتبه این سایت در اینترنت و بیشتر شدن اعتبار آن کمک میکنیم، بدون اینکه این نظرسنجی نفع یا ضرری برای خلیجفارس داشته باشد. علاوه بر این، بررسیهای آماری این سایت نشان میدهد بیشتر شرکتکنندههای آن از کشورهای ایران، آمریکا، انگلستان و آلمان هستند و در واقع از کشورهای عربی تقریبا هیچ شرکت کنندهای وجود ندارد. این یعنی تمام موضوع این نظرسنجی دروغ و فقط برای سوءاستفاده از احساسات وطندوستی ایرانیان است.
- بچرخ تا بچرخیم!
چرخیدنماه به دور کعبه یکی دیگر از یادداشتهای کپی شده بود که بین کاربران فضای مجازی چندینماه دست بهدست میشد. در این پیام آمده است که راس ساعت ۹ امشب، ماه به بالای خانه کعبه میآید و آن را طواف میکند. اگر در این ساعت این دعاها و این نمازهای یادشده را بخوانید هر حاجتی داشته باشید مستجاب خواهد شد. این مطلب در هیچ منبع دینی و حتی کتب نجومی به این صورت نیامده است ولی کاربران بدون توجه به منبع و صحت داشتن یا نداشتن این خبر، آن را برای هم ارسال میکنند. اصلا هم به این نکته دقت نمیکنند که حتی اگر اصل موضوع هم صحیح باشد، امشبی که در خبر آمده ممکن است همین امشب نباشد و چندین شب و حتی چندماه قبل باشد که این پیام تازه بهدست ما رسیده. توجه کنید که غالبا زمانهای خاص استجابت دعا بهطور ویژه در مفاتیح آمده است. حالا بگذریم از این موضوع که برای ارتباط گرفتن با خدا و عرض حاجت نزد او نیازی به طوافماه دور کعبه نیست. او همه جا و همه وقت حاضر و ناظر است.
- شعر جدید حافظ رسید
این جریان مضحک به عرصه شعر و ادبیات هم رسیده است. گاهی اوقات پیامهایی از قول شاعران یا نویسندگان و افراد مشهور و معروف و رئیس بیمارستانهای کذایی و… در گروههای مجازی منتشر و دست بهدست میشود که در هیچ کدام از دیوان اشعار و کتابهای آنها پیدا نمیشود. هیچ سندی هم برای تأیید آن مطلب وجود ندارد. اینگونه یادداشتها معمولا یا هویت ایرانی بودن ما را به سخره میگیرند یا دلیلی بر نقد مسائل دینی میآورند یا به بهانه حمایت از حقوق زنان با هویت و اعتقادات آدمها بازی میکنند. ممکن است بگویید آن فردی که مطالب از قول او نقل شده، باید با یک تکذیبیه آن را رد کند. اما از کجا میدانید که او این کار را نکرده؟ ضمن اینکه اگر متن پیامک از قول شخصی باشد که فوت شده است، راهی برای مرحوم محترم وجود ندارد.
پشت پرده
غالبا در اینگونه پیامها محتوا از ادله کافی عقلی برخوردار نیست. به همین دلیل جعلکنندگان با آوردن این پیامها از قول افراد معروف و شناختهشده، میخواهند مستندسازی کنند چون معمولا مردم با دیدن اسامی بزرگان، قول آنها را میپذیرند اما اگر نقل قولی در کار نباشد ممکن است مردم درباره آن پیام تفکر و آن را نقد کنند.
- با این پیامها چکار کنیم؟
نکته مهم اینجاست که ما باید خودمان را تربیت کنیم که غیراز کپی و ارسال اینگونه پیامها، کارهای دیگر هم میتوانیم انجام بدهیم.
برای مثال نخستین کاری که میتوانیم بکنیم صبر کردن است. چند دقیقه صبر کنیم و به قدرت عقل و تفکرمان اجازه بدهیم که کار خودشان را انجام بدهند. فکر کنیم که چقدر ممکن است این پیام نادرست و غیرمستند و براساس اغراض فرهنگی و سیاسی و اجتماعی دیگران باشد؟
دوم اینکه بهخودمان کمی زحمت بدهیم و درباره محتوای پیام مذکور پرس و جو کنیم. حتما در اطرافیان خود انسانی آگاه و متخصص میشناسیم که بتواند درباره سند این پیامها به ما یاری بدهد. ضمن اینکه یک جستوجوی کوتاه اینترنتی هم میتواند در اغلب موارد کمک خوبی باشد.
سوم اینکه اگر درباره پیام موردنظر به منبع واقعی و غیرقابلقبول نرسیدیم، از زاویه دید یک منتقد آگاه پیامها را بازخوانی کنیم. آن وقت نقطهضعفهای پیام برای ما بروز پیدا میکند.
حواسمان باشد که جوگیر نشویم. اگر محتوای پیامی درست و غیرقابل رد کردن باشد نیازی نیست که منتشرکننده ما را به مقدساتمان قسم بدهد و التماس کند تا آن را کپی کنیم یا اینکه با جملههایی مثل «ایرانی نیستی اگه کپی نکنی» ما را مجبور به انجام کاری بکند و بر احساسات ما مدیریت کند.
در اغلب موارد ما احساس میکنیم که کپی کردن بهتر از کپینکردن است زیرا ضرر خاصی ندارد اما اینطور نیست. تصور کنید که شخصی با ما شوخی دارد و یک پیام برای شما تهیه میکند و در آن به هر نحوی با شما شوخی میکند. بعد این پیام را بهدست ۴ یا ۵ نفر از فامیل و دوستان شما میرساند. دوستان و فامیل هم با اینکه میدانند آن پیام فقط یک شوخی ساده است، بعد از لبخند زدن آن را برای بقیه کپی میکنند. حال خود را تصور کنید که این پیام ساده درباره شما در روز ممکن است بهدست چند نفر برسد و ممکن است بقیه را درباره شما به چه قضاوتهایی برساند؟ آیا شما توان جمع کردن غائله را دارید؟ واقعا چه حالی پیدا میکنید؟
این مطلب برای روزنامه همشهری نوشته شده است.
