🔻در کاظمین متولد شد، دو سالش بود که پدرش را از دست داد. بعد از آن او مانده بود و دو برادرش، سیدمحمدباقر و سیداسماعیل. آمنه اسم‌اش بود. وقتی یازده ساله شد، همراه برادران‌ش به نجف رفت. او هم می‌خواست درس دین بخواند. آن‌سال‌ها حوزه نجف قسمت خواهران نداشت، این بهانه باعث شد که استاد اصلی آمنه، برادرش سیدمحمدباقر شود. آمنه حیدر صدر، مشهور به بنت‌الهدی آن‌قدر با جدیت و تلاش درس خواند که تا درجه اجتهاد پیش رفت.
🔹درس خوانده بود و فعال وقتش را گذاشته بود برای کار فرهنگی، از کلاس قرآن و امور دینی برای دختران جوان گرفته تا نوشتن داستان و رمان برای مجله‌ی الاضواء. شمشیر بسته بود که دخترها در مورد الگوها و غربی‌ها اصل ماجرا را بدانند و زود خودشان را نبازند. مدارس الزهرا(س) در شهرهای بغداد شعبه‌های مختلفی داشت. این مدارس وابسته به صندوق خیریه اسلامی بود. بنت‌الهدی سرپرست این مدارس شد. او برای آموزش بیشتر معلمان کلاس برگزار می‌کرد، چیزی شبیه به همین دوره‌های ضمن خدمتی که این روزها ما داریم. اما او در سالهای ۱۳۵۰ یعنی ۱۳۱۰ شمسی، در روزهایی که رضا پهلوی تلاش می‌کرد به بهانه‌های مختلف بین نمد جمهوری و دیکتاتوری برای خودش کلاه جذابی بدوزد، این کار را انجام داد.
🔸️به دانشجوها اهمیت می‌داد. برایشان وقت مشخص می‌گذاشت و سوالات‌شان را بی‌جواب نمی‌گذاشت. بهانه‌ای شد و مدارس را تحویل وزارت تعلیم و تربیت عراق داد. اما اسحله‌اش را زمین نگذاشت. نوشتن، وسیله و ابزارش بود.
🔹️زنان و دختران عراق را رها نکرد. اولین زن شیعه‌ای بود که برای دختران نوجوان داستان نوشت. او آنها را ناخواسته وادار به تفکر می‌کرد. فعالیت سیاسی و روشنگری را با استاد، برادر، یار غارش، محمدباقر دنبال می‌کرد. قطعا شما هم تعجب کردید که در آن دوره از خفقان حزب بعث چنین روحیه‌ای چطور فعال مانده بود. برادرش را دستگیر کرده بودند. او هم زینب‌وار برای حسین‌ش سخنرانی و روشنگری کرد.
🔸️بنت‌الهدی به حرم امیرالمومنین(ع) رفت و در خطابه‌ای غرا در خصوص دستگیری سیدمحمدباقر صحبت کرد. او با این سخنرانی آتشی روشن کرد که دامنه آن از نجف شروع شد و تا بغداد، کاظمین، فهود، نعمانیه، حتی لبنان و بحرین و ایران … کشیده شد.
🔹️دولت بعث برای خاموشی این آتش دست به کار شد و او را دستگیر کرد و به شهادت رساند؛ آمنه به برادرش رسید. این خواهر و برادر طاقت دوری هم را نداشتند و هر دو در ۲۴جمادی‌الاول ۱۴۰۰ قمری به دست رژیم بعث عراق به شهادت رسیدند.
این مطلب را برای مجله واو به مناسبت سالروز شهادت بنت‌الهدی صدر نوشته‌ام.
امروز صبح ، یکی از بچه‌های فعال کلاس نهم، یکدفعه آفلاین شد.
نیم ساعت پیش پیام داد بهم که “خانم ببخشید. ظهر باتری موبایلم تموم شد و تا عصر برق‌ها قطع بود”
پیادهروی اربعین به سمت کربلا، بزرگ‌ترین اجتماع شیعیان در جهان است.
این رویداد فرصت بسیار خوبی برای تعامل و ارتباط‌گیری شیعیان با یکدیگر است. بهتر است هموطنانی که به این سفر میروند از این فرصت چندروزه برای تقویت مشترکات بین یکدیگر استفاده کنند و بعضی از مسائلی را که ممکن است باعث اختلاف و سوءتفاهم بشود رعایت کنند. خداوند در قرآن می‌فرماید: ای مردم! ما شما را از یک مرد و زن آفریدیم و شما را تیره‌ها و قبیله‌ها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید؛ گرامی‌ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست.» یادمان نرود که همه ما انسان هستیم و از نظر خدا هیچ‌کس بر دیگری برتری ندارد. عرب و عجم و فارس و ترک و کرد، همگی مثل هم هستیم و در این ایام کنار هم به عشق امام‌حسین(ع) جمع شده‌ایم. این تعاریف قرآنی وقتی پای سفره امام‌حسین علیه‌السلام شکل بگیرد، میتواند تمام دام‌های شیاطین را بی‌اثر کند؛ چرا که همگی‌مان یک هدف واحد داریم و اربعین، میعادگاه عاشقان حسین(ع) است.
عرب‌ها احترام ویژه‌ای برای مهمان قائل هستند و در پذیرایی‌هایشان سعی میکنند به قول ما، برای مهمانشان سنگ تمام بگذارند. شما هم به‌عنوان مهمان یادتان باشد که آداب مهمان و مهمانی را رعایت کنید. اگر غذا یا خوراکی به شما تعارف کردند که باب میلتان نبود با احترام و تشکر آن را رد کنید. رفتارتان طوری نباشد که میزبانتان تصور کند برای زائر امام‌حسین(ع) کم گذاشته است یا بی‌احترامی تلقی کند.
ممکن است در طول مسیر با برخی زوار هم‌صحبت شوید. این صحبت و هم‌کلامی فرصت بسیار خوبی است برای تعامل بیشتر با شیعیان ولی مراقب باشید بعضی از موضوعات، موجب اختلاف و بحث و مشاجره نشود. در صحبت‌ها و بحث‌ها احترام را فراموش نکنید و همواره یادتان باشد هدف همگی شما در آن مکان یکی است.
آنجا محل وحدت و هویت‌دهی شیعیان جهان است. پس فراموش نکنید نژاد و قومیت هیچ معنایی ندارد. از هرگونه بحث در این زمینه پرهیز کنید و اگر در اطرافتان جمعی را دیدید که درباره این موضوع صحبت میکنند، شما در این آتش فوت نکنید و غیر از این، سعی کنید آنها را از اینگونه بحث‌ها دور کنید. به آنها بگویید ما همگی مسلمان و شیعه هستیم و زیر پرچم امام‌حسین علیه‌السلام جمع شده‌ایم و نباید بگذاریم بحث‌های بی‌ارزش از نظر خدا، بینمان اختلاف ایجاد کند. سعی کنید از هر فرصتی برای افزایش محبت بین دو ملت استفاده کنید.
عرف حجاب زنان در کشور عراق و بین قشر محجبه عراق با کشور ما کمی فرق میکند. خانم‌هایی که به این سفر میروند حتما باید سعی کنند حجاب اسلامی را بیشتر رعایت کنند. اگر میتوانید حتما از چادر استفاده کنید ولی اگر نگهداری و استفاده از آن برایتان سخت است حتما مانتوی پوشیده و روسری‌های بلند بپوشید. این نکته را هم فراموش نکنید که اکثر عراقی‌ها به پوشیدن لباس مشکی یا تیره در ایام عزاداری مقید هستند.
از اهالی موکب‌ها درباره قیمت و مبلغی که هزینه پذیرایی از زوار میکنند سؤال نکنید. اگر این سؤال را صرفا برای کنجکاوی می‌پرسید، بهتر است کنجکاوی‌تان را مهار کنید. میزبانان عراقی برای زوار امام‌حسین(ع) از هیچ تلاشی دریغ نمی‌کنند و خیلی وقت‌ها دوست ندارند صحبتی از پول و مبلغ اهدا شده در این راه بکنند.
خیلی خوب است همراهتان هدیه‌های کوچکی داشته باشید تا آنجا به کودکان و خادم‌های موکب‌ها بدهید. هدیه‌هایی که هم نشانی از سرزمین خودمان داشته باشد هم طرف مقابل را خوشحال کند؛ مثلا نمک یا نبات تبرک حرم امام‌رضا علیه‌السلام هدیه بسیار خوبی است. پیکسل و تصاویر کوچک از حرم امام‌حسین(ع) یا حرم امام رضا(ع)هم میتواند یادگاری خوبی باشد. برای بچه‌ها اسباببازیهای کوچک یا گل‌سر یا لوازم‌التحریر کوچک که حملشان برای خودتان سخت نباشد، ببرید و آنجا به کودکانی که در موکب‌ها مشغول خدمت به زوار هستند هدیه دهید. حواستان باشد رفتارتان طوری نباشد که آنها فکر کنند به‌عنوان صدقه یا کمک به آنها چیزی می‌دهید، طوری رفتار کنید که بدانند به رسم یادگاری و تشکر از زحماتشان این هدیه‌ها را می‌دهید.
در خیلی از زمانها و موقعیت‌ها، فرهنگ متفاوتی بین مردم کشورهای مختلف وجود دارد؛ مثلا در بحث عزاداری، خیلی از مردم ما رفتن به هیئت و سینه‌زدن و اشک ریختن را مصداق عزاداری می‌دانند اما برای بسیاری از اعراب خود این پیادهروی یک عزاداری و تکریم شعائر است. حواسمان باشد که رفتارهای خارج از عرف نداشته باشیم.
همانطور که گفتیم، اربعین بزرگ‌ترین زمان برای نشان دادن وحدت و همراهی شیعیان با یکدیگر است. سالهای قبل عکس‌های مختلفی از مراجع و علمای شیعه که بعضا مواضع متفاوتی از هم داشتند توسط طرفدارانشان در مسیر پیادهروی اربعین منتشر میشد که گاهی حتی دعوا و بحث بین طرفدارانشان ایجاد میشد. بهتر است برای حفظ بیشتر وحدت، چنین کارهایی نکنیم. همانطور که رهبر انقلاب نیز گفتند حتی عکس ایشان را آنجا پخش نکنیم. اگر خواستید یک پوستر مذهبی در جایی بچسبانید یا نصب کنید، اول مراقب باشید که آن تصویر محل اختلاف بین مسلمانان نشود و دوم اینکه حتما از صاحب آن موکب یا خانه اجازه بگیرید و درصورت موافقت ایشان، آن را نصب کنید.
در این روزها به‌خاطر حجم زیاد زوار، حفظ بهداشت و پاکیزگی شهر کار سختی میشود و نیروهای شهری مدام در حال نظافت معابر و خیابان‌ها هستند. بهتر است شما به‌عنوان زائر، نظافت شهری را به اندازه وظیفه خودتان رعایت کنید و فراموش نکنید آنجا مهمان هستید و باید مراقب نظافت شهر میزبانتان باشید.
اگر برای ثبت لحظه‌های سفر با خودتان دوربین برده‌اید، حواستان به مکان‌ها و صحنه‌هایی که از آن میخواهید عکس بگیرید، باشد. علاوه بر مکان‌هایی که بهتر است دوربینتان را در آنجا غلاف کنید مثل پایانه‌های مرزی یا فرودگاه یا مناطق شبه نظامی، بهتر است از هر سوژه و مکانی نیز عکس نگیرید! قطعا خود شما نیز دوست ندارید وقتی با خانواده‌تان نشسته‌اید، عکاس ناشناسی از شما عکس بگیرد! یا وقتی درموقعیت نامناسبی مثل خواب بودن در مکان عمومی هستید، اگر متوجه شوید کسی در چنین موقعیتی از شما عکس گرفته ناراحت می‌شوید. پس این نکات را در رابطه با دیگران هم رعایت کنید. خصوصا در عکس گرفتن از زنان مراقب باشید که خدایی نکرده برخورد یا نزاعی پیش نیاید.
در تعاملات و صحبت‌هایتان مراقب روابط محرم و نامحرم باشید. اگر خانم هستید در ارتباط با آقایان مخصوصا مغازه‌داران عفت و حیا را فراموش نکنید. اگر مرد هستید نیز مراقب تعاملات‌تان با زنان عرب باشید. نحوه ارتباط زنان و مردان در عراق کمی متفاوت با عرف جامعه ایرانی است.
برای اسکان شبها، فقط دنبال موکب‌های ایرانی نباشید. بهتر است به موکب‌هایی که زوار سایر کشورها هستند بروید و با آنها تعامل داشته باشید. قرار نیست آنجا هم مثل داخل کشور فقط با همشهریان و هموطنان ارتباط داشته باشیم! مخصوصا اگر عرب‌های ساکن آن مناطق از شما دعوت کردند شب را به خانه آنها بروید و شرایط شما طوری بود که می‌توانستید دعوتشان را بپذیرید، حتما به خانه‌هایشان بروید و دعوتشان را اجابت کنید.
برخی از غذاها یا خوردنی‌های عربی ممکن است به مذاق و سلیقه شما جور نباشد. حرص نزنید و هر خوراکی که تابه‌حال نخورده‌اید و مزه‌اش را نمی‌شناسید، نگیرید. برای امتحان میتوانید خواهش کنید مقداری کمی از آن غذا را به شما بدهند و کمی از آن بخورید و اگر خوشتان آمد مقدار بیشتری بگیرید. با این کار از اسراف غذاهای نذری جلوگیری میکنید.
سعی کنید با زوار دیگر کشورها مخصوصا با صاحبین مواکب یا خانه‌ای که مهمان آنها شده‌اید ارتباط بگیرید، شماره موبایل یا ایمیل از آنها بگیرید و شماره خودتان را به آنها بدهید تا بعد از این سفر هم تعاملات و دوستی‌ها ادامه داشته باشد. آنها را به شهر و اگر امکانش را دارید به خانه خودتان دعوت کنید و رسم میزبانی را به جا بیاورید. مخصوصا اگر ساکن شهرهایی مثل تهران، قم، مشهد یا حتی شیراز و اصفهان هستید و امکان پذیرایی از آنها را دارید، حتما آنها را دعوت کنید. گاهی دوستی‌های محکمی در اینگونه روابط شکل می‌گیرد و دو طرف می‌توانند کمک‌های زیادی به یکدیگر کنند. این الفت و دوستی مخصوص شیعیان زمان ظهور است.
زمان اسکان در موکب‌ها فقط به فکر خودتان و آسایش و راحتی‌تان نباشید. سعی کنید در گرفتن امکانات خواب مثل پتو و تشک عدالت را رعایت کنید و به فکر بقیه زوار هم باشید. مخصوصا در بعضی موکب‌ها ممکن است تعداد پتوها محدود باشد و برخی زوار که دیرتر از بقیه تصمیم به استراحت گرفته‌اند بدون پتو و امکانات رفاهی بمانند، اگر شما بیشتر از دیگران و حد معمول پتو برداشته باشید مدیون آنها می‌شوید.
برخی زوار ایرانی به‌خاطر شرایط سخت و گاهی اوقات کم‌شدن تحمل‌شان حرف‌هایی درباره باقی زوار می‌زنند که گاهی از همان دعوای جاهلانه عرب و عجم نشأت می‌گیرد، غیر از اینکه قبلا گفتیم از این نوع صحبت‌ها دوری کنید، این نکته را هم فراموش نکنید که بسیاری از عراقی‌ها زبان فارسی را هم بلد هستند و متوجه صحبت‌ها و منظور شما میشوند. ممکن است حرف‌های شما موجب ناراحتی و سوءتفاهم بشود. یادتان نرود هرکدام از شما نماد و نماینده مردم کشورتان هستید.
میزبانان شما ممکن است از طبقات مختلف باشند، فقیر و غنی در این ایام در حد وسع و مال خودشان سعی میکنند به زوار خدمت کنند، یادتان باشد که احترام به همه انسان‌ها در هر درجه‌ای که باشند هیچ فرقی نباید داشته باشد، علی‌الخصوص در این سفر. پس مهمان هر حسینیه و موکبی که بودید، احترام گذاشتن به آنها را فراموش نکنید.
این نوشته به تاریخ بیست و چهار آبان، در روزنامه همشهری چاپ شده است.
در ایام پیادهروی در تمام طول مسیر و ساعات شبانه‌روز موکب‌ها از زائرین پذیرایی میکنند. غیر از زمان صبحانه، ناهار و شام در تمامی ساعات شما با میوه‌ها، شیرینی‌ها و مواد غذایی مختلف پذیرایی می‌شوید و موکبداران با خوشرویی از شما خواهش میکنند به موکب آنها بروید.
با این وجود اصرار به خوردن همه آنچه به شما تعارف میشود یا در مسیر توزیع میشود نداشته باشید. خوردن اغذیه متفاوت، ممکن است وضعیت مزاجی بدنتان را به هم بریزد و بعد از چند ساعت دلدرد بگیرید. پزشکان نیز درهم خوری و روی‌هم خوری در این سفر را به شدت نهی میکنند. علاوه بر این، در اکثر مواقع که گرسنه نیستید، مقدار زیادی از نذری‌ای که گرفته‌اید نخورده، باقی میماند و اسراف میشود.
در این مواقع چند نفر با یکدیگر یک نذری بگیرید یا باقی مانده آن را در کیفتان نگه دارید و هروقت گرسنه شدید آن را بخورید. فراموش نکنید اسراف حرام است و صورت خوبی ندارد که در مسیر زیارت، کار حرامی انجام دهید. بعضی از نذریهایی که داده میشود ممکن است به ذائقه و طبع شما سازگار نباشد، قرار نیست همه‌ی نذریها و خوراکی‌های مسیر را امتحان کنید و بخورید، پس سراغ آنها نروید تا هم دستگاه گوارشتان سالم بماند و هم اسراف نکرده باشید.
پاکیزه به زیارت اهل بیت برویم
در سالهای قبل گاهی دیده شده که برخی زائرین هموطن با رانندگان تاکسی مبلغی را طی میکنند ولی بعد از رسیدن به مقصد، نصف یا مقداری از مبلغ ذکر شده را به راننده پرداخت میکنند. این کارها علیرغم آن نوع میزبانی مهربانانه و خاص عراقیون بسیار عجیب است و بعید است بتوان ثواب و اثری از زیارت و برکات آن برای فردی که چنین رفتاری دارد در نظر گرفت.
در پاسخ به این حرکت بسیاری از تاکسی‌های عراقی، در میانۀ مسیر هزینۀ مقرر را از زائرین میگیرند و بعد آنها را به مقصد می‌رسانند. بسیاری از مردم عراق هنوز حالت پاکی و اخلاص روستانشینی را حفظ کرده‌اند و حربه‌های گناه و غیراخلاقی که متاسفانه در برخی نقاط ایران به زرنگی شناخته شده، در میان آنان رواج ندارد و جدای از ضرری که به آنان می‌زند، عامل تفرقه و بدبینی و زنده‌شدن سنت‌های زشت عرب و فارس نیز میشود.
مسافرانی که به سمت اهلبیت اخلاق میروند حتما باید به عاقبت کارهای ریز و درشتی که انجام میدهند فکر کنند. در صورتی که با چنین صحنه‌ای مواجه شدید، خوب است به هم‌وطن‌مان تذکر دهید و خطایش را تذکر دهید و اگر میتوانید جبران مالی کنید و حتی اگر این توان را نداشتید با رفتار و کلام و حتی ایما و اشاره در صدد جبران این رفتار برآیید.
زر فانصرف
در روز اربعین، ازدحام جمعیت در حرم و بین‌الحرمین بسیار شدید است و ممکن است موفق به ورود به حرم نشوید. بهتر است اصراری به ورود به حرم نداشته باشید مخصوصا خانمها بهتر است در این روز از همان خیابانهای اطراف زیارت بخوانند. طبق فتوای مراجع، ثواب زیارت اربعین را میبرید. بین مردم عراق نیز مشهور است که برخی علما از جمله آیه الله سیستانی گفته‌اند مدت زمان زیارت اربعین ده روز است. و هرکسی در این مدت زیارت کند, ثواب زیارت اربعین را برده است.
اختلاف‌افکنی ممنوع
با توجه به این که امسال یک روز اختلاف میان روز رسمی اعلام شده برای اربعین در ایران و عراق وجود دارد، بهتر است همانند مراسم حج طبق اعلام رسمی کشور میزبان عمل نمایید. برای حفظ شان این مراسم و به حداکثر رساندن هدف آن از کمترین اختلاف افکنی و تکروی اجتناب کنید امیرمؤمنان علی علیه السلام در خطبۀ ۲۷ نهج البلاغه نیز می‌فرمایند: «بر شما باد اجتناب از تفرقه، که دست خدا با جماعت است»
برخی جملات و اصطلاحات به عربی عراقی
اکثر خدام حرم همچنین مغازه داران اطراف حرم، و موکب داران بین راه فارسی را مقداری بلد هستند و میتوانید با آنها صحبت کنید. ولی ممکن است در موقعیتی قرار بگیرید که طرف مقابلتان هیچ آشنایی با زبان فارسی نداشته باشد، بهتر است کمی با زبان عربی آشنا باشید تا در این زمانها از آن کمک بگیرید. این نکته را بدانید که عربی با لهجه عراقی کمی با عربی صریح متفاوت است و تلفظ حروف و کلماتش نیز گاها سخت تر است و ممکن است طرف عراقی با تلفظ شما، متوجه منظورتان نشود. میتوانید برخی اصطلاحات را بر روی کاغذ یادداشت کنید و اگر نتوانستید با تلفظ صحیح آنها را ادا کنید، صورت نوشتاری آن را نشان دهید.
مَفتَهم شِتگول = نمیفهمم چی میگی
عِدکم؟ دارید
عِدکُم بَطانیه؟ پتو دارید؟
ضَیَعتُ = گم کردم
رجاءً لاادَفعنی . لطفا هل ندهید
شُوَیَ أعرف عربی = کمی عربی بلدم
هاذا اِشگِد سِعرَه؟ قیمت این چقدر است؟
عدکم مکان للنوم؟ جایی برای خواب دارید؟
تعال = بیا
روح = برو
لِیَش؟ چرا؟
شِنو؟ چی؟
اشلون؟ چطور؟
اشلونک؟ حالت چطوره (برای مذکر)
اشلونچ؟ حالت چطوره (برای مونث)
طَفْ = خاموش کن
عربانه = گاری، ویلچر، کالسکه
سائق = راننده
باهز = گران
رخیص = ارزان
کَیه = ون
باص = اتوبوس
خروج از کربلا
از بعد از ظهر روز اربعین، عده زیادی از زوار، مخصوصا زوار عراقی قصد برگشت به شهرشان را میکنند و تا چند روز بعد از اربعین این خروج موج جمعیت ادامه دارد. از چند روز قبل اربعین تا حدود سه روز بعد از آن، هیچ ماشینی حق ورود به شهر را، مخصوصا خیابانهای نزدیک بین الحرمین را ندارد. این ممانعت هم بخاطر جمعیت فراوان پیاده ایست که به کربلا آمده‌اند و هم برای حفظ امنیت شهر. به همین علت، مسافرینی که روز اربعین و دو روز بعدش قصد خروج از شهر را دارند، باید مسافتی را پیاده بروند تا به گاراژها و محدوده ای که ماشینها اجازه تردد در آن را دارند، برسند.
پیشنهاد ما این است، اگر عجله‌ای برای بازگشت ندارید، دو سه روز بعد از اربعین در شهر کربلا بمانید. هم خود شهر و حرمها کم کم خلوت میشود و میتوانید زیارت راحت تری داشته باشید و هم بعد از سه روز ماشینها اجازه ورود به شهر را پیدا میکنند و دیگر لازم نیست مسافت زیادی را برای خروج از شهر، پیاده طی کنید. به غیر از این موضوع، امسال اربعین در عراق روز چهارشنبه است و شب جمعه، شب زیارتی مخصوص اباعبدالله است، حیف است این راه را بروید و در کربلا حضور داشته باشید، ولی شب جمعه آنجا نباشید. پس اگر عجله ندارید، یا میتوانید برنامه‌تان را طوری ترتیب دهید که روزهای بیشتری در کربلا بمانید، برنامه سفرتان را طوری بچینید که چند روز بعد از اربعین در کربلا بمانید.
تمام طول مسیر از نجف تا ابتدای شارع العباس در کربلا بوسیله ستون‌هایی شماره گذاری شده است. این ستون یا عمودها پنجاه متر باهم فاصله دارند و کمک بزرگی به زائران است تا علاوه بر اینکه فاصله‌شان تا کربلا را حساب کنند، با همسفری‌هایشان پای این ستون ها قرار بگذارند. از ابتدای سفر با همسفرهایتان قرار بگذارید که درصورت جدا شدن از هم سر عمود پنجاهم یا صدم بیاستید. این قرار گذاشتن‌ها به خودتان و برنامه ریزی سفرتان بستگی دارد. یادتان باشد جوری قرار نگذارید که بیشتر باعث سرگردانی‌تان شود. اگر گروهی میخواهید باهم به کربلا برسید،حتما هر روز ستون خاصی را قرار بگذارید که برای ناهار یا نماز در کنار آن جمع شوید و منتظر بقیه بمانید یا مثلا شب برای خواب همگی در حسینیه کنار ستون ۱۰۰۰ جمع شوید.
در طول مسیر پیاده روی این نکات غذایی را رعایت کنید:
• سعی کنید صبحانه‌ها پنیر نخورید. مخصوصاً کسانیکه سابقه نقرس دارند. اسیداوریک خونتان بالا می‌رود و درد مچ‌پایتان ادامه‌ی پیادهروی را برایتان سخت میکند.
• غذاهای خیلی چرب، خیلی سرخ شده نخورید
• آب یا نوشیدنیهای خیلی سرد را کمتر بیاشامید.
• هر روز حتما میوه بخورید تا مزاجتان به هم نخورد.
صلوات شمار کوچکی با خود ببرید و در طول مسیر ذکر و صلوات بفرستید. اگر موبایلتان را با خود برده اید اسامی دوستانتان را از دفترچه آن بخوانید و قدم هایتان را به نیت دوستانتان بردارید و برای آنها دعا کنید.
در طول مسیر با زائرین دیگر، مخصوصا زائرین غیرایرانی صحبت کنید، حتی با کسانیکه در موکب‌ها از شما پذیرائی میکنند. گاهی تعجب میکنید از اینکه شخصی که جلوی شما ایستاده و به شما چای میدهد یا اصرار میکند پایتان را بمالد، یا روی زمین نشسته و سینی غذا را بر سر گذاشته تا شما از آن غذا بردارید وکیل معروفی است یا عضو شورای شهرش است یا دکتری است از فلان شهر اروپا
موبایل‌های کشور عراق در آن روزها به سختی خط میدهد و تماس گرفتن با موبایل کار سختی میشود. از قبل از سفر به خانواده‌هایتان بگوئید اگر در آن چند روز پیادهروی نتوانستید با آنها تماس بگیرید، نگران نشوند، مشکل از خطوط ارتباطی و شلوغی بیش از حد آن است و شما سالم و سلامت در حال راه رفتن هستید! البته بعضی از موکب‌های مسیر، تلفن در اختیار زائران قرار می دهند تا با هرنقطه از دنیا که خواستند، مجانی تماس بگیرند؛ زیاد نگران نباشید، فقط باید این موکب‌ها را پیدا کنید.
برنامه پیاده‌روی‌تان را طوری بریزید که صبح‌ها بعد از نماز حرکتتان را شروع کنید و کمی مانده به غروب توقف کنید و در یکی از حسینیه‌ها ساکن شوید و استراحت کنید. ممکن است اگر بعد از غروب به راه رفتن ادامه دهید، دیگر جایی برای استراحت در حسینیه‌ها پیدا نکنید.
اگر در طول مسیر به هر دلیلی قادر به ادامه پیمودن پیاده راه نبودید، نگران نشوید. میتوانید با ماشین‌هایی که در جاده حرکت میکنند، خود را به کربلا برسانید.
اگر طی شب، زائرانی به موکب آمدند و جای خواب و استراحت نداشتند، مهربان باشید و کمی وسایلتان را جمع کنید تا همگی زائران بتوانند استراحت کنند. در برخی از مناطق مسیر که روستا یا منطقه مسکونی وجود دارد، اهالی آن منطقه شما را دعوت به خانه‌هایشان میکنند تا شب را آنجا بگذرانید. اکثر این افراد، غیر از مکانی برای خواب، پذیرای شام آن شب و صبحانه فردای‌تان نیز هستند.
این سفر فرصت بسیار خوبی است که تمرین صبر، از خودگذشتی و تحمل سختی و وفق دادن خودتان با شرایط موجود را بکنید. سعی کنید از تمامی فرصت ها استفاده کنید.
نکات بهداشتی
اکثر افرادی که به عراق و عتبات مقدسه سفر میکنند، بخاطر شرایط آب و هوایی این کشور و بعضا بخاطر شرایط بهداشتی دچار بیماری و سرماخوردگی ویروسی میشوند. سفر اربعین، مخصوصا کسانیکه مسیر نجف تا کربلا را پیاده میروند، بخاطر شلوغی و ازدحام زیاد مردم و آلودگی‌هایی که در این مواقع بوجود می آید، هم از این قاعده مستثنی نیست و زائران باید برای حفظ سلامتی خودشان و باقی زوار و مسافرین مسائل بهداشتی و پاکیزگی خود و محیط پیرامونشان را رعایت کنند. خواندن نکاتی که در ادامه می آوریم به شما کمک میکند تا در این سفر نظافت و سلامتی خود را حفظ کنید.
اگر تابه‌حال به عتبات رفته باشید، با این مسئله مواجه شده‌اید که بهداشت در آنجا از دید ما ایده‌آل نیست. بهداشت فردی را رعایت کنید تا دچار مشکل نشوید ولی در رعایت نکات بهداشتی وسواس نداشته باشید. بدانید در این سفر ممکن است خیلی از ایده‌آل‌های بهداشتی شما محقق نشود پس خود و همسفرانتان را خیلی اذیت نکنید.
یکسری وسایل بهداشتی را از قبل سفر باید تهیه کنید و در ساکتان داشته باشید تا آنجا به مشکل برنخورید. یکی از این وسایل دمپایی است. یک دمپایی پلاستیکی تمیز و سبک با خود داشته باشید و برای رفتن به سرویس بهداشتی از آن استفاده کنید، اینکار باعث میشود هم براحتی وضو بگیرید و هم بتوانید پاهایتان را با آب و صابون بشویید و کمی از خستگی‌تان کم کنید. اینکار باعث میشود پاهایتان تمیز بماند و میکروب بین انگشتانتان جمع نشود و همچنین پاهایتان برای ادامه راه با اینکار نشاط میگیرند و پاکیزه میشوند و تاول نمیزنند.
حتما یک صابون کوچک با خود بردارید هم برای شستن پاهایتان که بالا نوشتیم، و هم برای شستن دستهایتان بعد از خوردن غذا یا استفاده از سرویس بهداشتی. اغلب سرویس‌های بهداشتی بین راه صابون ندارند یا تمام کرده اند.
برای تمیز کردن دستانتان بعد از خوردن غذا یا میوه های آبدار میتوانید از دستمال مرطوب هم استفاده کنید. پس حتما یک یا دو بسته دستمال مرطوب با خود داشته باشید. این دستمالها میتواند گردوغبار را از صورتتان هم بزداید یا اگر تعریق بدنتان زیاد است و امکان استحمام ندارید، باز میتوانید از این دستمالها استفاده کنید.
یک شال یا کمربند طبی با خودتان ببرید و در طول مسیر کمرتان را با آن محکم ببندید اینکار باعث میشود به کمرتان کمتر فشار بیاید و قدمهایتان را راحت تر بردارید. آقایان روسری، چفیه یا کلاهی همراه خود داشته باشند و سر خود را با آن ببندند تا هم از آفتاب و نور شدید در امان باشند، هم از باد و سوزهای سرد صبحگاهی. از چفیه میتوانید به عنوان حوله هم استفاده کنید.
لباس زیرهایتان را از الیاف نخی استفاده کنید تا بر اثر پیاده روی و گاهی گرمای هوا و تعریق کمتر دچار مشکل شوید. اگر لباسهای قدیمی دارید، میتوانید آنها را با خودتان ببرید و بعد از مصرف، آنها را دور بریزید تا دیگر احتیاجی به شستشو و حمل کردن آنها نداشته باشید. میتوانید هم لباس زیر یکبار مصرف از داروخانه ها تهیه کنید و بعد از مصرف آنها را دور بیندازید. به خانم ها توصیه میکنیم از داروخانه پد روزانه تهیه کنند و برای بهداشت بیشتر، از آنها استفاده کنند.
مسواک و خمیردندان یادتان نرود. میتوانید خمیردندان کوچکی بخرید تا فضای و وزن کمتری داشته باشد. ماسک یکبار مصرف هم بهتان خیلی کمک میکند هم در روزهای پیاده روی گاهی اوقات غبار و گردوخاک زیادی بلند میشود که نفس کشیدن با این ماسکها هم راحت تر و هم بهداشتی تر است و هم در شلوغی خود شهرها مخصوصا اگر خودتان کمی سرماخوردگی داشته باشید، این ماسکها باعث میشود هم مریضی تان به باقی زوار منتقل نشود، هم خودتان کمتر هوای آلوده تنفس کنید. اگر میتوانید ماسک دارای تهویه تهیه کنید و اگر از ماسکهای معمولی پارچه ای استفاده میکنید آنها را هر ساعت عوض کنید وگرنه کارکردشان را از دست میدهند.
چند چسب زخم هم با خودتان بردارید، ممکن است اتفاقی برای خودتان یا اطرافیانتان بیفتد و فاصله تان تا مراکز بهداشتی و هلال احمر زیاد باشد، این چسب زخم ها کمک میکند تا رسیدن به آن مراکز از خونریزی یا آلودگی محل زخم، جلوگیری کنید.
امکان هرروز استحمام کردن در آن روزها ممکن نیست،پس سعی کنید از مام یا اسپری استفاده کنید. لباسهایتان را تعویض کنید و با رعایت مسائل بهداشتی هم نظافت و سلامت خودتان را تضمین کنید هم باعث آزار دیگران نشوید.
در کل یادتان باشد در این سفر باید خودتان را به شرایط وفق دهید و بدانید این سفر، مخصوصا روزهای پیاده روی شبیه سفری که به هتل بسیار تمیزی میروید، نیست.
توصیه‌های طب سنتی برای این سفر:
مقداری مساوی بادام و شکر را آسیاب و پودر کرده و باهم مخلوط کنید و با خود همراه داشته باشید. در طول پیادهروی برای جلوگیری از افت قند خون و ضعف چند قاشق از آن بخورید. اگر پودر کنجد داشته باشید، میتوانید به این مخلوط اضافه کنید.
برای جلوگیری از سرماخوردگی هر روز یک قرص مولتی ویتامین بخورید و در تمام طول مسیر، ماسک روی بینی و دهانتان داشته باشید. قرص جوشان ویتامین ث نیز مفید است. اگر علائم سرماخوردگی در بدنتان مشاهده کردید سریع قرص مکیدنی ویتامین ث بخورید و اگر میتوانید آب نمک قرقره کنید.
برای جلوگیری از تاول زدن پاهایتان، حتما کفش مناسب و راحتی بپوشید. دور انگشتان پایتان را با چسب ضد حساسیت ببندید. از قبل از شروع سفر، چندبار پاهایتان را با مخلوط حنا یا روغن حنا، پودر مورد و گلاب چرب کنید. در حین پیادهروی هرزمانی برای استراحت ایستادید پایتان را چرب و ماساژ دهید. زمان وضو، پایتان را با آب و صابون بشویید. اگر نتوانستید این موراد را رعایت کنید و پایتان تاول زد، کمی پودر مورد با خودتان داشته باشید و آن را با چند قطره آب قاطی کرده و به صورت خمیر درآورید و روی تاول بگذارید. کمی صبر کنید تا خمیر خشک شود و آنگاه آن را ببندید و جورابتان را بپوشید.
برای گرفتگی عضلات پماد اکبر دو حکیم مومن مناسب است.
کجا بمانم؟
اگر انفرادی به این سفر میروید و مکانی برای اسکان ندارید، زیاد نگران نباشید.
در ایام اربعین، خیلی از ساکنین شهر نجف و کربلا درب‌های منازلشان را باز می‌گذارند و از زائرین اباعبدالله پذیرایی میکنند. بعضی از آنها به خیابانهای ورودی شهر می‌آیند و از مسافران دعوت میکنند به خانه آنها بروند. یا برخی درب خانه‌هایشان را باز می‌گذارند به نشانه اینکه آمادگی میزبانی از زائرین را دارند. اگر درب خانه‌ای را دیدید که باز است قبل از ورود در بزنید و سوال کنید که جا برای اسکان شما دارند یا نه.
به غیر از خانه‌های ساکنین شهرها، حرم‌های نجف و کربلا نیز حسینیه و سالن‌های بزرگی را در اطراف حرم، مخصوص اسکان زائرین قرار داده‌اند. میتوانید از خادم‌های حرم آدرس این حسینیه‌ها را بگیرید و آنجا ساکن شوید. حسینیه‌های دیگری نیز در سطح شهر وجود دارند که در ایام اربعین به صورت رایگان در اختیار زائرین قرار دارند.
در طول روزهای پیادهروی نیز همگی زائرین در موکب‌ها و حسینیه‌های بین راه استراحت میکنند. برای استراحت و استفاده از خدمات موکب‌ها هیچ مبلغ و هزینه‌ای لازم به پرداخت نیست.
مسافت خروجی شهر نجف تا کربلا: هشتاد کیلومتر
مدت زمان پیادهروی: حدود سه روز و دو شب
میزان پیادهروی روزانه: هفت الی هشت ساعت
بهترین زمان پیاده روی: بعد از نماز صبح تا قبل اذان مغرب
بهترین روز حرکت از نجف: عصر شانزدهم یا صبح هفدهم صفر
چگونگی طی کردن: این مسیر را هم بصورت پیاده و هم با ماشین میتوانید طی کنید
توشه راه:
اولین وسیله مهم گذرنامه‌تان است. یادتان باشد بدون داشتن گذرنامه معتبر که شش ماه تا تاریخ اعتبارش زمان مانده است، شما امکان خروج از کشور را نخواهید داشت. اگر بصورت انفرادی به این سفر میروید، باید از قبل ویزا تهیه کرده باشید و اگر بصورت گروهی راهی این سفر هستید، گذرنامه و ویزایتان دست مدیر کاروان است و نزدیک مرز به شما تحویل میدهند. به شناسنامه و کارت ملی هیچ احتیاجی ندارید و بهتر است اصلا با خودتان این مدارک را نبرید.
یک کیف کوچک گردنی با خودتان بردارید و گذرنامه‌تان را درون آن بگذارید تا دسترسی به آن سریع‌تر باشد. در طول سفر میتوانید پول یا وسایلی که بهتر است جای امن‌تر و دردسترس‌تری برای خودتان داشته باشند، مثل موبایل، درون آن بگذارید.
ساکی است که برای وسایلتان انتخاب میکنید نیز بسیار مهم است، بهترین ساک برای این سفر، کوله‌پشتی است. میتوانید در طول مسیر آن را به پشتتان بیندازید و راحت‌تر باشید. اگر کوله‌تان پیش‌سینه داشته باشد که بتواند کوله را به بدنتان ببندید و فیکس کنید، بهتر است. سعی کنید تاجایی که میتوانید کمترین بار و سبکترین وسیله‌ها را برای خود بردارید؛ هرچه سبک‌تر، راه رفتن‌تان در این ۸۵ کیلومتر بهتر و کمردرد و پادرد گرفتن‌تان هم کمتر است.
اگر ساکتان سنگین شد یا چند نفر باهم یک ساک برداشتید، برای راحت‌تر حمل کردنشان میتوانید یک سبد خرید چرخدار یا کالسکه بچه ببرید و ساک و وسایلتان را روی آن قرار دهید.
کوله ما بر روی سبد خرید
یکی از مهم‌ترین لوازم این سفر پاپوش است. تصور کنید میخواهید سه روز پیاده راه بروید، برای کمتر اذیت شدن پاهایتان و بهتر حرکت کردن، چه کفشی انتخاب میکنید؟ بهتر است کفشی که تازه خریداری کرده‌اید و زیاد آن را نپوشیده‌اید، انتخاب نکنید؛ اگر کفشی دارید که ضربه‌گیر دارد یا پایتان در آن عرق نمیکند، آن را بردارید یا هر کفش دیگری که تابحال مسیری را با آن پیاده رفته‌اید و پایتان را اذیت نکرده است. اکثر زائران عراقی برای طی مسیر از دمپایی استفاده میکنند که باعث جریان داشتن هوا در پا و بین انگشتان میشود. میتوانید قبل از سفر، برای پند ساعتی با دمپایی به پیاده روی بروید و امتحان کنید با دمپایی راحت هستید یا خیر.
اگر یک دمپایی همراه داشته باشید، به راحتی میتوانید در هر استراحت‌گاهی پاهایتان را با آب و صابون بشوئید و تمییز کنید و کمی از خستگی‌تان کم کنید و از زدن تاول که باعث میشود طی کردن بقیه راه برایتان مشکل شود، جلوگیری کنید.
در سه روز پیادهروی، شما مهمان موکب‌ها و هیات‌ها هستید که کل سال منتظر چنین روزهایی هستند تا از زائران حسین به بهترین نحو پذیرایی کنند، پس لازم نیست هیچ خوراکی با خودتان بردارید مگر انجیرخشک یا آلو و عناب اگر مزاج حساسی دارید یا مقداری مغز خوراکی و کشمش و مویز برای نیرو گرفتن هنگام پیادهروی.
یک شال یا کمربند طبی با خودتان ببرید و در طول مسیر کمرتان را با آن محکم ببندید. آقایان روسری، چفیه یا کلاهی همراه خود داشته باشند و سر خود را با آن ببندند تا هم از آفتاب و نور شدید در امان باشند، هم از باد و سوزهای سرد صبحگاهی. از چفیه میتوانید به عنوان حوله نیز استفاده کنید.
در طول مسیر موکب‌هایی هستند که انواع قرص و دارو به زائران ارائه میدهند. علاوه بر آنها هلال‌احمر ایران هم در طی مسیر فعال است، پس نگران سرماخوردگی و سردرد احتمالی نباشید؛ ولی اگر قرص یا داروی خاصی استفاده میکنید باخود بردارید. کرم پیروکسیکام، قرص متاکاربامول برای عوارض احتمالی پیاده روی طولانی حتما همراه خودتان بردارید. قرصهای تقویتی «فارماتون» یا «دیکلوفناک» هم برای پادرد و کمردرد مناسب هستند.
سه روز قرار است راه بروید و ممکن است پاهایتان عرق سوز شوند، یک پودر بچه کوچک یا پماد برای این مواقع اگر داشته باشید، خوب است.
اگر میتوانید قرص جوشان مولتی ویتامین یا قرص معمولی مولتی ویتامین همراه خودتان ببرید و روزی یک عدد استفاده کنید تا قوای از دست رفته‌تان بازیابی شود. قرص جوشان ویتامین ث هم برای جلوگیری از سرماخوردگی احتمالی، به همراه داشته باشید.
نزدیک غروب آفتاب تا حدود ساعت ده صبح هوا سرد است. بهتر است لباس گرم دکمه‌دار یا زیپ داری همراه خود داشته باشید تا بتوانید به راحتی بپوشید و دربیاورید. یا چند دست لباس متوسط همراه داشته باشید و روی هم بپوشید.. پیشنهاد ما این است یک کلاه، دستکش و جوراب گرم هم در ساکتان قرار دهید. اگر چتر کوچک و کم حجمی دارید حتما آن را نیز در ساکتان قرار دهید، ممکن است امسال باران، زایران را در طول مسیر همراهی کند.
اگر خیلی به مکان خواب‌تان حساس هستید، دو ملافه نازک و سبک یا کیسه خواب همراه خود داشته باشید و شبها از آن استفاده کنید.
بردن موبایل به اماکن مقدسه عراق امکان‌پذیر نیست و نمیتوانید از قران و مفاتیح درون آنها استفاده کنید، پس یک کتاب اعمال و زیارات این سفر حتما همراه خود داشته باشید.
حتما دوربین عکاسی یا موبایل دوربین دار همراه خود ببرید، صحنه‌هایی در این سفر می‌بینید که هیچ‌وقت دیگر در زندگی‌تان تکرار نمی‌شود.
شارژر موبایل، یا اگر دوربین باخودتان میبرید، شارژر دوربینتان را فراموش نکنید. پاوربانک نیز اگر دارید، با خود ببرید.در حسینیه های بین راه، پریز برق کمتر از تعداد زائرین ساکن در آن است، اگر میتوانید یک سه راهی با خودتان ببرید تا از یک پریز چند نفر بتوانند استفاده کنند. با اینکار هم وسیله خودتان شارژ میشود هم دیگران برایتان دعا میکنند.
یکسری روضه، سخنرانی و مرثیه‌خوانیهای خوب و گلچین از اینترنت دانلود کنید و در گوشی همراهتان یا اگر ام پی تری دارید، بریزید و در طول مسیر به آنها گوش دهید.
اختصاصی آقایان
یک چفیه یا شال حتما به همراه داشته باشید. در طول پیادهروی هم میتوانید سرتان را با آن ببندید و هم کمرتان را. اگر با خود کلاه برداشته‌اید که چه بهتر. سعی کنید سر و گوش‌هایتان در مسیر پوشیده باشد تا هم در طول روز از آفتاب و نور مستقیم خورشید در امان باشید و هم‌زمانی که هوا سرد میشود از سوز و سرما. کمرتان را هم با همان شال یا اگر کمربند طبی دارید، ببندید. این کار باعث میشود هم بهتر راه بروید و هم کمردرد نگیرید.
اختصاصی خانمها
اکثر خانمها در این سفر پوشش چادر دارند. برای ورود به اماکن متبرکه نیز پوشش چادر الزامی است. اگر در ایران چادر به سر نمی‌کنید فراموش نکنید یک چادر مشکی با خودتان داشته باشید.
پوشیه وسیله‌ای است که اغلب زنان عرب با آن صورت خود را می‌پوشانند. در این سفر، مخصوصا زمان پیادهروی اگر پوشیه داشته باشید، بسیار به کارتان می‌آید و علاوه بر حفظ حجاب، صورتتان را در برابر سرما، نور خورشید و گردوغبار محافظت میکند. پوشیه را در ایران هم میتوانید تهیه کنید ولی پیدا کردنش در مغازه‌های نجف راحت‌تر است. خودتان هم میتوانید یک پارچه مشکی را کمی بزرگ‌تر از صورتتان مستطیل شکل ببرید و به ۲ سر آن کش بدوزید و از آن مانند پوشیه استفاده کنید.
حواستان به بهداشت فردی‌تان باشد. وسایلی که فکر میکنید در این سفر احتیاج‌تان میشود را حتما همراه داشته باشید؛ از لباسهای نخی تا لوازم بهداشتی.
چه پولی ببریم؟
با توجه به عدم ثبات نسبت دینار عراقی و ریال ایرانی، در عراق تجار برای سهولت کار، یک نرخ تقریبی تبدیل در نظر میگیرند که گاه‌به‌گاه تغییر میکند و این نرخ عمدتا در قیاس با نرخ تبدیل دلار چندان دقتی به همراه ندارد. بنابراین پیشنهاد میکنیم برای استفاده حداکثری از مبلغی که به همراه میبرید، آن را در ایران به دینار عراقی یا دلار تبدیل کنید. در صورت تبدیل کردن به دلار نیز امکان تبدیل آن به دینار در عراق وجود خواهد داشت و شما در هنگام بازگشت نیز به سهولت میتوانید آن را به ریال تبدیل نمائید.
حتما مبلغ مطمئنی با خودتان داشته باشید که در آنجا با مشکل مواجه نشوید. مخصوصا اگر انفرادی به این سفر رفته‌اید علاوه بر مبالغی که برای رفت و برگشت و اسکان آنجا در نظر گرفته‌اید، مبلغ بیشتری را با خود داشته باشید تا اگر در آنجا مشکلی پیش آمد بتوانید از آن استفاده کنید. چون آنجا هیچ عابر بانکی وجود ندارد که بتوانید از آن پول بگیرید و ممکن است کسی را نیز پیدا نکنید که به شما قرض دهد.
بعضی از فروشندگان یا راننده‌های عراقی با چک پول‌های ایرانی آشنایی ندارند. اگر چک پول ایرانی همراه خود میبرید، بهتر است آن را در صرافی‌ها به دینار عراقی تبدیل کنید.
مبالغی را نیز که با خود میبرید در چند جای مختلف کیف و لباستان بگذارید. همه‌ی مبلغ را در یک جیب یا کیف پولتان نگذارید و احتمال این را بدهید که ممکن است کیفتان را گم کنید.
زمان سفر
کاروان‌های ایرانی اکثراً مسیر نجف به کربلا که هشتاد کیلومتر است را پیادهروی میکنند. پیمودن این مسیر بصورت پیاده تقریبا سه روز طول میکشد. شما میتوانید سفرتان را طوری برنامه ریزی کنید که دو روز یا یکروز در نجف بمانید و روز هفدهم صفر از نجف به سمت کربلا حرکت کنید و شب بیستم، یعنی شب اربعین به کربلا برسید. شب و روز اربعین در کربلا باشید و فردا یا یکروز بعدش به کشور بازگردید. میتوانید یکروز هم به زیارت کاظمین بروید. اگر هوایی به این سفر میروید و پروازتان به بغداد است، بهتر است زیارت کاظمین را همان ابتدای سفر انجام دهید، ولی اگر زمینی رفته اید یا با پرواز نجف، بهتر است بعد از کربلا به کاظمین بروید.
زائران کوچک
اگر میخواهید با بچه‌ها پیادهروی اربعین را تجربه کنید باید حواستان باشد که شرایط سفر را با توجه به شرایط کودک خود هماهنگ کنید. اگر تصمیم گرفته‌اید همراه کودک خردسالتان به این سفر بروید، باید تمام جوانب و مشکلاتی که ممکن است برایتان به‌وجود آید را قبل از آغاز سفر درنظر بگیرید. شما باید وسایل بیشتری با خود بردارید تا هم خودتان و هم کودکتان شرایط بهتری داشته باشد. فراموش نکنید که باید صبر و تحملتان را در این سفر، از قبل بیشتر کنید و برای بازی با کودکتان زمان و وقت بگذارید.
اگر کودک شما زیر ۶ سال سن دارد، حتی اگر طاقت نشستن طولانی در کالسکه را ندارد، کاسکه را با خودتان ببرید. در طول پیادهروی میتوانید وسایلتان را به دسته‌های کالسکه آویزان کنید، پس حتما از سلامت چرخ‌ها و میله‌هایش مطمئن باشید. کاور یا روکش بارانی کالسکه را نیز حتما ببرید. علاوه بر آن گردوخاک فراوانی در برخی نقاط پیادهروی وجود دارد، کاور کالسکه را کامل بکشید تا کودکتان اذیت نشود. اگر کالسکه خراب شد، نگران نباشید، در طول مسیر افرادی هستند که صلواتی کالسکه‌تان را روبه‌راه میکنند.
یک پارچه یا چفیه بزرگ نخی به همراه داشته باشید. روزها مخصوصا نزدیک ظهر که هوا گرم میشود، آن را کمی خیس کنید و روی کالسکه بیندازید تا آفتاب و گرما فرزندتان را بی‌تاب و خسته نکند.
حتما چند ماسک بهداشتی همراه خود داشته باشید. هرچند احتمالا کودکان تحمل نگهداشتن ماسک بر دهان و بینی را بیشتر از ۱۵دقیقه ندارند، ولی زمانی که گردوخاک بلند میشود، همان ۱۵دقیقه نیز سودمند است.
در طول مسیر چادرهای هلال‌احمر وجود دارد ولی برای مواقع اضطراری داشتن کمی دارو کمک‌تان میکند. مثل شربت استامینوفن و سرماخوردگی کودکان یا قطره برای رفع تب یا اسهال، پماد سوختگی هم همراه داشته باشید.
اگر کودکتان پوشک میشود، به مقدار کافی پوشک بردارید. البته آنجا پوشک پیدا میشود ولی بهتر است پوشکی که از قبل امتحان کرده‌اید استفاده کنید تا از سوختگی یا مشکلات احتمالی جلوگیری کنید.
اگر فرزندتان راه می‌رود، حتما علاوه بر کفش، یک دمپایی برایش بردارید. این سفر طولانی است و فرزندتان اگر تمام راه کفش داشته باشد، اذیت میشود. علاوه بر این، موقع استفاده از سرویس بهداشتی یا اسکان در موکب‌ها پوشیدن یا درآوردن دمپایی راحت‌تر است.
شبها و سحرها تا حدود ساعت ۹ صبح، هوا سرد است. لباس گرم مثل کاپشن، شال گردن، دستکش و کلاه را فراموش نکنید. حتما یک پتوی کوچک هم بردارید تا وقتی کودکتان در کالسکه است رویش بیندازید و یا عنوان پوشش از سرما، روی خود کالسکه بیندازید طوری که محوطه داخلی کالسکه را بپوشاند. میتوانید یک کیسه آب گرم هم داشته باشید و با احتیاط از آن برای گرم نگه داشتن فضای داخل کالسکه استفاده کنید.
درصورتی که مشکلی مانند بیماری یا کم‌توان شدن برای خودتان یا فرزندتان به‌وجود آمد، به هیچ وجه اصرار به ادامه راه به‌صورت پیاده نداشته باشید. در کنار جاده میتوانید سوار ماشین شوید و در ورودی شهر کربلا منتظر همسفرانتان بمانید.
اگر کودکتان غذاخور است، حتما قاشق و چنگال کوچکی همراه خود ببرید. یک ظرف غذای دردار هم بردارید تا اگر در زمان ناهار یا شام، کودکتان میل به خوردن نداشت، مقداری از غذا را نگه دارید و هرزمانی کودکتان گرسنه شد، به او بدهید.
خوراکی‌هایی که خوب است برای کودکتان ببرید
بهتر است برای روزهای پیادهروی برای کودکتان مقداری خوراکی همراه داشته باشید. خوراکی‌های مختلفی مانند ذرت بو‌داده، آبنبات چوبی، نخودچی کشمش، گندمک و برنجک، چوب‌شور، پاستیل، بیسکوییت‌های کوچک که کم‌حجم هستند تهیه و در بسته‌های کوچک تقسیم‌شان کنید. این کار باعث میشود در دفعات مختلف به کودکتان، خوراکی‌های مختلفی دهید که برایش جذابیت دارد و اگر هم کودکی در کنارتان بود، از آن بسته‌ها به او نیز بدهید. حتی میتوانید خوراکی‌ها را به نیت نذری بدهید تا هم ثواب کنید هم کودکان دیگر را خوشحال کنید و هم فرزند خودتان بخشش را یاد بگیرد.
بهتر است کمی سنجد هم داشته باشید برای زمان‌هایی که کودکتان اسهال میشود و همچنین کمی برگه زرد آلو یا آلو و انجیرخشک و لواشک برای زمان‌هایی که دچار یبوست میشود.
یک زیرانداز کوچک داشته باشید تا زمان‌هایی که فرزندتان می‌خواهد غذا یا خوراکی بخورد، زیرش پهن کنید تا فرش و فضای موکب کثیف نشود. میتوانید از یک چفیه یا چند تکه سفره یکبار مصرف استفاده کنید.
در طول مسیر پیادهروی میوه‌های مختلفی مثل موز، پرتقال، سیب یا آبمیوه به زائران داده میشود. حتما هر روز به کودکانتان میوه شسته دهید. بعضی از موکب‌ها هم شیر داغ توزیع میکنند و میتوانید از آن به بچه‌ها بدهید.
اسباب بازی‌هایی که خوب است با خود داشته باشید
مقداری اسباب‌بازی همراه خود داشته باشید تا فرزندتان با آنها سرگرم باشد. سعی کنید اسباببازیهای کم‌حجم و سبک با خودتان ببرید. زمان انتخاب اسباب‌بازی این احتمال را بدهید که ممکن است آنها را گم کنید یا جا بگذارید، پس چیزی انتخاب کنید که با از دست دادنش، زیاد ناراحت نشوید.
اگر با کاروان به این سفر میروید و می‌دانید بچه‌های دیگری نیز در کاروان هستند، میتوانید با والدین آنها هماهنگ کنید تا هرخانواده یک نوع اسباب‌بازی بیاورد.
اصولا حل اختلاف بین بچه‌ها درباره اسباب‌بازی، کار سختی است. بهتر است اسباب‌بازی‌ای به همراه داشته باشید که بشود چند بچه با هم بازی کنند؛ مثلا بادکنک یا توپ بادی که هم کم‌حجم است و میتوانید هربار بادش را خالی کنید و هم چند بچه می‌توانند با هم بازی کنند. یا میتوانید از بازی‌های سنتی مثل لی‌لی‌حوضک یا اتل‌متل‌توتوله کمک بگیرید و خودتان همراه بچه‌ها شوید و لحظاتی آنها را سرگرم کنید.
کتاب را فراموش نکنید. مخصوصا اگر کودکتان عادت دارد قبل از خواب برایش کتاب بخوانید. کتاب‌هایی که تصاویر زیاد و رنگارنگی دارند، برای بچه‌ها جذاب‌تر هستند.
میتوانید یک بسته نی با خودتان داشته باشید. هم برای نوشیدن مایعات از آنها استفاده کنید، هم بعضی‌هایشان را برای بازی کودکتان کنار بگذارید؛ مثلا با قرار دادن نی‌ها کنار هم، برایش تصویر بسازید.
از پنجره هتل که فاصله زیادی تا حرم نداشت، مشغول عکاسی از گنبد پدربزرگ و نوه بودم. تنظیمات دوربین رو تغییر میدادم و عکس میگرفتم. گاهی دستم تکون میخورد و عکس خراب میشد، گاهی هم تنظیمات مناسب نبود و عکسها پرنور یا کم نور و کج و معوج میشد … یکی از عکسهایی که گرفتم دستم تکون خورد، مطمئن بودم عکسی که ثبت شده خوب نیست و دوربین رو که پایین بیارم یه عکس با خطوط کج و معوج تو مانیتور دوربین میبینم، دستمو گذاشتم رو دکمه دلیت که تا عکس نمایش داده شد حذفش کنم و عکس بعدی رو بگیرم، ولی وقتی عکسو دیدم از حذف کردنش پشیمون شدم. انگار دستم تکون خورده بود تا این عکس اینطوری ثبت بشه؛ دوتا گنبد مثل دوتا کبوتر طلایی کنار هم در حال پرواز بودن!
